आजच्या स्पर्धात्मक युगात शालेय विद्यार्थ्यांवर अभ्यास, अपेक्षा आणि समाजाच्या दबावाचे ओझे दिवसेंदिवस वाढत चालले आहे. यामुळे अनेक विद्यार्थी नकळतपणे नैराश्याच्या गर्तेत ओढले जात आहेत. लहान वयात मन नाजूक असते; थोडासा अपयश, ताण किंवा गैरसमजही त्यांना खोलवर दुखावून जातो.
शाळेत चांगले गुण मिळवण्याची अपेक्षा, पालकांची स्वप्ने, मित्रांशी तुलना, आणि सोशल मीडियाचा प्रभाव यामुळे विद्यार्थ्यांच्या मनावर ताण निर्माण होतो. प्रत्येक विद्यार्थी सारखा नसतो, परंतु अनेकदा त्याची तुलना इतरांशी केली जाते. अशा वेळी विद्यार्थ्यांना आपली किंमत कमी वाटू लागते आणि आत्मविश्वास ढासळतो.
नैराश्य आलेला विद्यार्थी सहसा एकटेपणा पसंत करतो, अभ्यासात लक्ष लागत नाही, चिडचिड वाढते किंवा तो सतत दुःखी दिसतो. काही वेळा पालक आणि शिक्षकांना हे बदल लक्षात येत नाहीत, आणि विद्यार्थी मनातल्या मनात संघर्ष करत राहतो.
या समस्येवर उपाय म्हणून पालक आणि शिक्षकांनी विद्यार्थ्यांशी मोकळेपणाने संवाद साधणे खूप महत्त्वाचे आहे. विद्यार्थ्यांना केवळ गुणांवरून न मोजता त्यांच्या प्रयत्नांचे कौतुक करणे गरजेचे आहे. त्यांना समजून घेणे, त्यांचे प्रश्न ऐकून घेणे आणि योग्य मार्गदर्शन करणे हेही तितकेच आवश्यक आहे.
शाळांमध्ये मानसिक आरोग्याबाबत जागरूकता वाढवणे, समुपदेशनाची सोय उपलब्ध करणे आणि विद्यार्थ्यांना ताण व्यवस्थापनाचे मार्ग शिकवणे यामुळे त्यांचे मन अधिक मजबूत होऊ शकते.
शेवटी, विद्यार्थी हे फक्त गुण मिळवणारे यंत्र नाहीत; ते स्वप्ने, भावना आणि आशांनी भरलेले कोवळे मन आहेत. त्यांना प्रेम, आधार आणि समज मिळाली तर ते कोणत्याही नैराश्यावर मात करून उज्ज्वल भविष्य घडवू शकतात.
अंजली नरहरी हिंगोले, नांदेड
7887403489
